Chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình luôn là vấn đề thu hút nhiều sự quan tâm. Trong bài viết này, Luật Sư AZ sẽ hướng dẫn cách chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình. Đây là loại đất có tính chất phức tạp, dễ phát sinh tranh chấp khi tiến hành chia thừa kế.
Quy định về đất cấp cho hộ gia đình
Quy định về đất cấp cho hộ gia đình theo khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013:
Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ) cho hộ gia đình. Để xác định tư cách thành viên trong hộ gia đình và quyền sử dụng đất chung, các thành viên cần đáp ứng các điều kiện sau:
Quan hệ gia đình
- Quan hệ hôn nhân: Vợ chồng.
- Quan hệ huyết thống: Cha mẹ và con, ông bà và cháu.
- Quan hệ nuôi dưỡng: Cha mẹ nuôi và con nuôi.
Sống chung và sử dụng đất chung
- Đang sống chung tại thời điểm Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, hoặc nhận chuyển quyền sử dụng đất.
- Cùng nhau đóng góp và tạo lập quyền sử dụng đất.
Thực tế: Việc xác định người có quyền đối với đất cấp cho hộ gia đình thường dựa trên sổ hộ khẩu tại thời điểm Nhà nước cấp đất.
Xác định di sản thừa kế là đất cấp cho hộ gia đình
Xác định di sản thừa kế là đất cấp cho hộ gia đình theo Điều 612 Bộ Luật Dân Sự 2015:
Di sản thừa kế là quyền sử dụng đất của người chết trong tài sản chung với người khác. Khi một thành viên của hộ gia đình có đất cấp cho hộ gia đình qua đời, phần quyền sử dụng đất của họ sẽ trở thành di sản để lại cho người thừa kế.
Việc xác định di sản thừa kế phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể và các điều kiện đã được nêu ở phần trước. Quá trình này quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người thừa kế.
Cách chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình khi có di chúc
Hình thức di chúc
Điều 627 BLDS 2015 quy định di chúc phải được lập bằng văn bản. Nếu không thể lập bằng văn bản, có thể lập di chúc miệng.
Điều 628 BLDS 2015 liệt kê các loại di chúc bằng văn bản gồm:
- Di chúc không có người làm chứng.
- Di chúc có người làm chứng.
- Di chúc có công chứng.
- Di chúc có chứng thực.
Điều 629 BLDS 2015 cho phép lập di chúc miệng khi tính mạng bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.
Điều kiện di chúc hợp pháp
Khoản 1 Điều 630 BLDS 2015 quy định di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện:
- Người lập di chúc minh mẫn, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
- Nội dung di chúc không vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội.
Nếu thuộc các trường hợp đặc biệt, phải tuân thủ thêm các điều kiện tại Khoản 2, 3, 4, 5 Điều 630 BLDS 2015.
Cách chia thừa kế khi có di chúc
Đất cấp cho hộ gia đình là tài sản chung. Khi chia thừa kế theo di chúc, cần lưu ý:
- Phần đất theo di chúc chỉ được giới hạn trong phần đất mà người lập di chúc có quyền.
- Nếu di chúc vượt quá quyền định đoạt, phần vượt quá sẽ vô hiệu theo Điều 643 BLDS 2015.
Khoản 2 Điều 626 BLDS 2015 cho phép người lập di chúc phân định di sản cho từng người thừa kế. Người thừa kế nhận bao nhiêu tùy thuộc vào nội dung di chúc hợp pháp.
Điều 644 BLDS 2015 quy định: Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, hoặc con chưa thành niên không có khả năng lao động sẽ nhận ít nhất hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi di chúc không để lại di sản cho họ hoặc để lại ít hơn hai phần ba suất đó.
Cách chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình theo pháp luật
Trường hợp chia thừa kế theo pháp luật
Theo Khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật áp dụng trong các trường hợp sau:
- Không có di chúc.
- Di chúc không hợp pháp.
- Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc cùng thời điểm với người lập di chúc.
- Cơ quan, tổ chức được thừa kế không còn tồn tại tại thời điểm mở thừa kế.
- Người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Thừa kế theo pháp luật cũng áp dụng với các phần di sản sau:
- Phần di sản không được định đoạt trong di chúc.
- Phần di sản liên quan đến di chúc không có hiệu lực pháp luật.
- Phần di sản liên quan đến người thừa kế không có quyền hưởng, từ chối nhận, hoặc chết trước, cùng thời điểm với người lập di chúc.
Cách chia thừa kế theo pháp luật
Theo Điều 649 BLDS 2015, thừa kế theo pháp luật chia theo hàng thừa kế. Điều 651 BLDS 2015 quy định các hàng thừa kế như sau:
- Hàng thừa kế thứ nhất: Vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
- Hàng thừa kế thứ hai: Ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết; cháu ruột mà người chết là ông bà nội, ngoại.
- Hàng thừa kế thứ ba: Cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột của người chết; cháu ruột mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì; chắt ruột mà người chết là cụ nội, ngoại.
Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do chết, không có quyền, bị truất quyền, hoặc từ chối nhận di sản theo khoản 3 Điều 651 BLDS 2015.
Bài viết trên đã hướng dẫn chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình. Nếu có thắc mắc, quý độc giả vui lòng liên hệ với Luật Sư AZ qua hotline để được luật sư thừa kế tư vấn trực tiếp. Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và kết nối bạn với những luật sư chuyên môn cao, nhiệt tình, bất kể thời gian hay địa điểm.
